“ พูดแทนหมา ”

วันนี้ขอเป็นหมาสักวัน จะได้พูดให้คนเข้าใจถึงบางสิ่งบางอย่างที่คนมักทึกทักเอาเอง อันเป็นผลให้เกิดความเข้าใจที่ผิดพลาดต่อความเป็นจริงของชีวิตหมา โดยเฉพาะอย่างยิ่ง “ สวัสดิภาพหมา ” ที่คนหรือมนุษย์ทั้งหลายเรียกหรูๆ หน่อยว่า “ สวัสดิภาพสัตว์ ” แต่น้อยคนนักที่จะเข้าใจและเอามาใช้ประโยชน์อย่างถูกต้องเพื่อ “ หมา ”

เหตุที่อยากเป็นหมา พูดแทนหมาก็มีอยู่ว่า ผมได้รับทราบข่าวกรณีที่หมานับสิบตัวถูกขังอยู่ในบ้านแห่งหนึ่ง แล้วมีผู้เข้าไปช่วยเอาออกมาด้วยความสงสารที่เห็นหมาถูกทรมานไร้การดูแล แต่เจ้าของก็มาทวงคืน โดยเหตุผลที่ว่า เป็นหมาของเขา จะทำอะไรก็เป็นเรื่องของเขา มีการดูแลให้อาหารไม่อดตาย เป็นเหตุยื้อแย่งชิงหมาอีกกรณีหนึ่ง นับว่าดีนะครับ หมามีค่ามากขึ้นในสังคมมนุษย์ แต่ถ้าเกิดบ่อยๆ คงไม่ดีแน่

จะเห็นว่าฝ่ายคนรักสัตว์ก็บอกว่าหมาถูกทอดทิ้งทรมานไร้การเหลียวแล เจ็บป่วยก็ไม่พาไปรักษา ส่วนฝ่ายเจ้าของก็ยืนยันว่าดูแล มีคนให้ข้าวให้น้ำ ขังกรง ล่ามโซ่เป็นที่เป็นทางพอควรแล้ว แต่ที่แกยอมรับคือ เป็นแม่ค้าหมาเสียด้วย

พวกคน พวกมนุษย์ทั้งหลายไม่ต้องเถียงกันมากหรอกว่า ทรมานหรือไม่ทรมาน ? มีสัวสดิภาพที่ดีหรือไม่ดี ขอเพียงยึดหลักไม่กี่ข้อ สังเกตดูแล้วก็จะรู้ว่าพวกเรา (หมา) มีสภาพของความสุขกายสบายใจ หรือสวัสดิภาพที่ดีแล้วหรือยังดังนี้

1. ดูว่าพวกเรามีน้ำมีอาหารกินเป็นอย่างไร ? ทั้งปริมาณที่เพียงพอ มิใช่แย่งกันแทบตายและคุณภาพด้อย เช่น อาหารสะอาด ไม่บูดเน่า น้ำสะอาด ไม่ใช่กินจากรางระบายน้ำ การให้กินแต่ข้าว ทำให้อ้วนเป็นหมูตอน เดินแทบไม่ไหวก็ทรมานพวกเรา
2. ดูว่าพวกเรามีที่อยู่คุ้มแดด คุ้มฝน กันลม กันยุง กันพอเหมาะหรือไม่ มีตั่งมีเตียงมีแคร่ ไม่ใช่นอนแช่น้ำครำยุงตอมหึ่ง เรามิได้ต้องการเตียงทองคำ นอนห้องแอร์หรอก ขอเพียงให้มีความสบายตัวตามควร
3. ดูว่าพรกเราเจ็บไข้ได้ป่วยไหม? มีการพาไปหาหมอทันท่วงที ตลอดจนให้การป้องกันโรคที่เหมาะสม เช่น ฉีดวัคซีน ถ่ายพยาธิ ให้ยาป้องกันพยาธิหัวใจ ฯลฯ มิใช่ปล่อยทิ้งไว้จากเล็กน้อยกลายเป็นใหญ่โตลุกลาม เช่น ข้อสะโพกเสื่อม ขี้เรื้อน หูอักเสบ ฯลฯ มันเจ็บปวด ทรมานเหลือเกิน
4. ดูว่าพวกเราสุขใจไหม ? รันทดไหม ? เศร้าหมองไหม ? ดูอย่างไร ? เดี๋ยวก็ถามอีก เคยเห็นหมาร่าเริงระริกระรี้อย่างไรก็อย่างนั้น มิใช่วันๆ ก็นอนซึม หรือเอาแต่แยกเขี้ยวขู่ผู้คนที่ผ่านไปมาหรือกลัวลนลานซมซาน หลบซุกตามหลืบมืด ฯลฯ เพียงการให้ข้าวให้น้ำ สำหรับหมาแล้วไม่พอเพียงเราเป็นสัตว์สังคม ต้องการอยู่กับนาย เล่นกับนาย ได้รับสัมผัส ได้ยินคำพูด และที่สุดคือความรักจากคนผู้เป็นนาย
5. ดูว่าพวกเรามีโอกาสแสดงออกอย่างแบบหมาหมาตามสันดานไหม ? เราต้องมีเสรีในการเห่า หอน มิใช่ส่งเสียงทีก็โดนดุ ตะคอกหรือลงลำแข็ง ไม้หน้าสามประเคนใส่ เราต้องได้เล่นกับพรรคพวกอย่างอิสระภายใต้ขอบเขตและความเข้าใจของผู้เป็นเจ้าของ

ทั้ง 5 ข้อนี้ คนเราเรียกว่าอิสรภาพ 5 ประการของสัตว์ที่มีสวัสดิภาพ หากมนุษย์คนใดพิจารณาดูแลหมาของท่านหรือผู้อื่นใดก็ตามที่ท่านพบเห็นขาดความบกพร่องในข้อหนึ่งข้อใดนั้นก็แสดงว่าคุณภาพชีวิตของหมาตัวนั้นขาดความสมบูรณ์ไปแล้วมากบ้างน้อยบ้างตามแต่กรณี

ฉะนั้นมนุษย์คงไม่ต้องมาถกเถียงกันอีกแล้วว่าทรมานพวกเราไหม ? หมาจะชอบใจไหม ? ขอให้ใคร่ครวญจากสิ่งที่หมาพูดไว้ข้างต้นเป็นบรรทัดฐาน

คัดลอกจากคอลัมภ์ “ พิชิตปัญหาสัตว์กับหมอปานเทพ ”
หนังสือพิมพ์คมชัดลึก ฉบับวันอาทิตย์ที่ 31 ก.ค. 2548